Sağlık Rehberi

Diyabet Hakkında Bilmeniz Gerekenler

DİYABET (Şeker Hastalığı) Nedir?

Diyabet, pankreas salgısı olan insülinin tamamen yokluğuna veya insüline cevabın olmaması neticesine bağlı olarak kan şekeri yüksekliği ile seyreden kronik bir hastalıktır. Normalde açlık kan şekeri 70-110 mg/dl’dir. Ayrıca tokluk kan şekeri (yemeklerden 2 saat sonra) 140 mg/dl altında olmalıdır. Açlık kan şekerinin 110 mg/dl, tokluk kan şekerinin 140 mg/dl üzerinde olması veya günün herhangi bir saatinde ölçülen kan şekerinin %200 mg/dl üzerinde olması halinde diyabetten bahsedilir.

Diyabetin Belirtileri Nelerdir? 

  • Çok su içme
  • Çok idrara çıkma (özellikle geceleri)
  • Aşırı acıkma hissi,çok yemek yeme
  • Halsizlik
  • Zayıflama
  • Ciltte kuruluk-kaşıntı
  • Bulanık görme
  • Ayaklarda yanma-karıncalanma hissi
  • Yaraların geç iyileşmesi
  • Cinsel işlev bozuklukları (iktidarsızlık)

Kaç Tip Diyabet Hastalığı Bulunmaktadır?

  1. Tip 1 Diyabet (Çocukluk ve Gençlik Çağı Diyabeti)
  2. Tip 2 Diyabet (Erişkin Diyabeti)
  3. Gebelikte Ortaya Çıkan Diyabet

Tip 1 Diyabet ve Tip 2 Diyabetin Farkları Nelerdir?

Tip 1 Diyabet; Genellikle çocukluk çağında başlar. Hastalar genellikle zayıftır, hastaların genellikle %15’inin 1.derece akrabalarında şeker hastalığı vardır. Bu hastalarda insülin ya hiç yoktur yada vücudun ihtiyacını karşılamayacak kadar azdır. Bu nedenle insülin kullanmaları şarttır.

Tip 2 Diyabet; Genellikle erişkin çağlarda başlar, hastalar genellikle kiloludur. Hastaların %90’ının 1.derece akrabalarında hayatlarının bir döneminde diyabet ortaya çıkar.

Bu hastalarda insülin kısmen eksiktir. Tedavide insülin her zaman gerekli olmayabilir, oral tabletler daha çok tercih edilmektedir. Fakat gerek duyulduğunda da insüline başlanabilmektedir.

Gebelik Diyabeti

Gebelik süresince ortaya çıkar ve genellikle gebelikten sonra kaybolur. Bu hastalarda ileriki yaşlarda diyabet hastalığının yeniden çıkma riski çok yüksek olabilmektedir. Gebeliğin 24.-28.haftaları arasında kan şekeri ölçümü ve oral glikoz yükleme testleri (OGTT) her gebeye yapılmalıdır.

Gizli Şeker Nedir?

Vücuttaki açlık kan şekerinin 110-126 mg/dl yada tokluk kan şekerinin (yemeklerden 2 saat sonra) 140 mg/dl – 200 mg/dlarasında olması halinde gizli şekerden bahsedilmektedir. Belirti göstermediği için buna halk arasında gizli şeker denilmektedir. Oral glikoz yükleme testi (OGTT) yapılarak kesin tanı konulmaktadır.

Kimler Tip 2 Diyabet Açısından Risk Altındadır?

  • 45 yaş üzeri fazla kilosu olanlar
  • Diyabetlilerin 1.derecede yakınları (Anne, Baba, Çocukları ve Kardeşleri)
  • Normalden daha iri (4 kg üzerinde) bebek doğuranlar ve gebelik diyabeti geçirmiş olanlar
  • Yüksek tansiyonlu bireyler
  • Kan yağları yüksek olanlar
  • Daha önce gizli diyabet belirlenmiş olanlar
  • Yumurtalık kisti bulunan bayanlar
  • Kalp-Damar hastalığı olanlar

Bu kişilerde 30’lu yaşlardan itibaren diyabet taraması yapılmalıdır.

Diyabet Dikkate Alınmazsa Kişide Hangi Sorunlara Yol Açar?

Diyabet, ömür boyu süren kronik bir hastalıktır. Bu nedenle hastalığı ciddiye alıp gerekli önemi göstermek gerekmektedir. Eğer gerekli önem sağlanmaz ise ilerleyen yıllarda görme kaybı, böbrek yetmezliği, koroner damar hastalığı ve buna bağlı kalp yetmezliği, ayak yaraları, ayakta gangren ve buna bağlı olarak da ayak kesilmesi (amputasyon) gibi ciddi hasarlara yol açmaktadır.

Kan Şekeriniz Yükselirse

HİPERGLİSEMİ; kan şekerinin normal değerinin üzerine çıkması durumunda meydana gelmektedir. Yüksek şeker, kan şekerinin kontrol altında olmadığını gösterir.

Hiperglisemi Belirtileri;

  • Çok susama
  • Çok acıkma
  • Sık sık ve gece idrara çıkma
  • Yorgunluk hissi
  • Bulanık görme
  • Deride kuruluk-kaşıntı
  • Yara ve kesiklerin geç iyileşmesi

Kan Şekeri Düzeyini Neler Yükseltir?

  • Ağızdan alınan şeker düşürücü ilaçlarınızı gerektiği kadar almaz yada insülininizi yeterli miktarda yapmazsanız.
  • Çok fazla yemek yenilirse
  • Diyete uyulmaz ise (şeker, çikolata, tatlı gibi yiyecekler yenilirse)
  • Her zamanki egzersizden farklı olarak ağır egzersizlerde bulunulursa
  • Stresli bir dönem geçiriyorsanız
  • Kortizonlu ilaçlar kullanıyorsanız

Kan şekerinizde yükselmeler görülebilir.

Yapılması Gerekenler Nelerdir?

  • Diyetinize titizlikle uyun.
  • Diyabet ilaçlarınızı (ağızdan alınan tabletler yada insülin) zamanında ve doğru olarak alınmalı ve yapılmalıdır.
  • Düzenli fiziksel egzersizlerin yapılması
  • Düzenli olarak kan şekerinin ölçülmesi
  • Düzenli olarak doktor kontrolünün yapılması

Kan Şekeri Düşerse

HİPOGLİSEMİ; kan şekerinin normal değerinin altına düşmesi durumunda meydana gelmektedir. Buda diyabetin en tehlikeli komplikasyonudur.

Hipoglisemi Belirtileri Nelerdir?

  • Titreme
  • Terleme
  • Yorgunluk Hissi
  • Açlık Hissi
  • Dikkat Dağılması
  • Bulanık görme
  • Baş Ağrısı
  • Sinirlilik Hali
  • Kalp Çarpıntısı

Düşük Kan Şekerinin Nedenleri Nelerdir?

  • Çok fazla insülin yada şeker düşürücü ilaç almak
  • Yemekleri ve ara öğünleri yanlış zamanlarda yemek
  • Yemekleri veya ara öğünleri kaçırmak yada bitirmemek.
  • Her zamankinden fazla ve ağır egzersiz yapmak.
  • Alkol almak
  • Kadınlarda adet döneminin başlaması
  • İnsülin enjeksiyon yerinin değiştirilmesi

Düşük Kan Şekeri Nasıl Tedavi Edilir?

  • Yanınızda Diyabetli olduğunuzu belirten tanıtım kartı taşıyın
  • Kan şekerinizi ölçün, ölçüm yapamıyorsanız bir şeyler yiyin
  • Küçük kesme şeker (2-3 adet)
  • Toz şeker (2 tatlı kaşığı)
  • Meyve suyu (1 çay bardağı)
  • Kuru üzüm – kurabiye

İçerisinde şeker bulunan şeyler tercih edilmelidir. Kan şekeriniz düştüğü için şekerli şeyler yemek kan şekeri seviyenizi normale getirmenize yardımcı olacaktır.

Eğer kan şekeriniz düştü ve şekerli bir şeyler alamadıysanız bu hipoglisemik komaya kadar yol açmakta ve bilinç kayıplarına kadar yol açmakta ve bilinç kayıplarına kadar sebep olmaktadır.

Bilinci kapalı hastalara acil müdahale gerekmektedir. Ağızdan kesinlikle sıvı bir şeyler verilmemelidir. Dil altında kesme şeker sıkıştırılabilinir. Bu hastalarda (koma halindeki) glukagon denilen ilaç kas içi veya deri altına yapılmalıdır. Acil olarak en yakın sağlık kuruluşuna götürülmelidir.

ÖNERİLER

  • Hangi tip diyabet olduğunuzu doktorunuzdan öğrenin
  • Buna yönelik yapmanız gerekenleri doktorunuz ve hemşireniz ile planlayın ve uygulayın
  • Beslenme listeniz size özeldir ve uymanız gerekmektedir.
  • Kan şekerinizi doktorunuz yada hemşirenizin önerdiği şekilde kontrol ediniz.
  • Diyabetli iseniz aylık kontrollerinizi yaptırmalısınız şayet değilseniz bile doktor kontrollerinizi düzenli bir şekilde yaptırmalısınız.
  • Üç ayda bir HbA1C kontrollerinizi yaptırmalısınız.
  • İlaçlarınızı doktorunuzun önerdiği dozda ve şekilde kullanmalısınız
  • Senelik göz kontrollerinizi yaptırmalısınız.

Diyabeti Nasıl Kontrol Altına Alabiliriz?

  1. Yaşam tarzı
  2. Diyet
  3. Egzersiz
  4. İlaçla Tedavi