Sağlık Rehberi

Hipertansiyon Nedir ?

Hipertansiyon arteryel kan basıncının normal sayılan sınırların dışına çıkmasıdır. Sistolik veya büyük tansiyon, kalbin atım yapması sırasında atardamarlara uyguladığı basınç, diyastolik veya küçük tansiyon ise kalbin kanla dolduğu sırada atardamardaki dirençtir. Kan basıncı dakika dakika farklıdır, vücut pozisyonuyla, egzersizle, uyku ve uyanıklık durumuyla değişkenlik gösterir. 20 yaş ve üzerindeki Türk erişkin erkeklerin %30’u kadınların %35’I yüksek tansiyon hastasıdır. 60 yaşını aşan bireylerde ise hipertansiyona her 3 kişinin 2’sinde rastlanmaktadır. Hipertansiyonlularda ilaç kullanımı erkeklerde %31, kadınlarda %41 oranındadır.

18 yaş ve üstündeki erişkinler için kan basıncı sınıflandırılması

Kan Basıncı derecesi Sistolik (Büyük Tansiyon) Diastolik (Küçük Tansiyon)

Normal < 130 ve < 89

Hipertansiyon (Yüksek Tansiyon)

Evre 1-Hafif Tansiyon 140-159 veya 90-99

Evre 2-Orta Tansiyon 160-179 veya 100-109

Evre 2-Şiddetli Tansiyon > 180 veya > 110

Bugün büyük tansiyon (sistolik) için kan basıncının 140 mmHg, küçük tansiyon (diastolik) için kan basıncı 90 mmHg’nin üzerinde bulunması hipertansiyon olarak tanımlanmaktadır.

Hipertansiyonun Nedenleri:

Hipertansiyonlu hastaların yaklaşık %95’inde herhangi bir neden bulunmaz, ancak risk faktörlerinden söz edilebilir. Bu gruba bilim dilinde esansiyel (primer), günlük kullanım dilinde sinirsel (asabi) hipertansiyon denilmektedir. Bu gruptaki hastalar genellikle orta yaşlı, kilolu, sınırlı fiziksel aktiviteye sahip, fazla tuz tüketen, fazlaca alkol tüketen, sigara içen kimselerdir.

Genetik yatkınlığın, siyah ırkın menopozun ve stresin de hastalığın açığa çıkmasını kolaylaştırdığı bilinmektedir.

%5’in altındaki grup hastalarda hipertansiyonu başlatan bir neden söz konusundur. Sekonder (ikincil) hipertansiyon denilen bu grupta yüksek tansiyon böbrek ve böbreküstü hastalıklarından, hormonal hastalıklardan, doğum kontrol hapı kullanımından kaynaklanabilir.

Hipertansiyonun Belirtileri Nedir?

Hipertansiyon çoğunlukla ciddi yakınmalara yol açmayabileceğinden yıllarca bilinmeden kalabilir. Genellikle doktora başvurma şikayetleri;

  • Baş ağrısı,
  • Ense ağrısı,
  • Kafada sıcaklık hissi,
  • Yüzde kızarma, ateş basması
  • Göğüste basınç hissi
  • Derin nefes alma ihtiyacı
  • Çarpıntı hissi
  • Göğüs ağrısı
  • Kulakta uğultu
  • Konsantrasyon Bozukluğu

Hipertansiyonun sonuçları:

Hipertansiyon, damar sertliği (arteroskleroz) gelişmesi için uygun ortam hazırlamaktadır. Eğer hipertansiyonla birlikte şeker hastalığı, kan yağlarında (lipidler) yükseklik de varsa bu süreç daha da hızlanmaktadır.

Esansiyel hipertansiyon tamamen ortadan kaldırılamaz, ancak kontrol altına alınabilir. Bu nedenle hipertansiyonlu bireylerin yaşam tarzını düzene sokmaları, kiloluysalar kilo vermeleri, düzenli egzersiz yapmaları, ilaç önerildiyse önerilen ilaçları kesintisiz olarak almaları ve düzenli tansiyon kontrolü yaptırmaları gerekmektedir.

Tansiyon Takibi Yaparken :

  • Tansiyonunuzu aynı saatlerde ve düzenli olarak aynı koldan ölçünüz.
  • Ölçümden önce sakin ve dinlenmiş olunuz.
  • Ölçümlerinizin aynı pozisyonda (yatar veya oturur) yapılmasına dikkat ediniz.

 

Tedaviye Yardımcı Önlemler:

Aşırı kilolu hastaların kilo vermesi tansiyonun düşürülmesinde çok önemlidir.

İdeal kilodan %20 fazla kilolu olmak hipertansiyon riskini yaklaşık 8 kat arttırmaktadır. Kilolu olmayan hastaların da yağ tüketimini azaltması, et veya proteinli gıdalar yerine daha fazla sebze-meyve yemeleri önerilir.

  • Alkol kullanımı azaltılmalı, günde 1-2 kadehten fazla alkol tüketilmemelidir.
  • Sigara mutlaka bırakılmalıdır. Sigara içmek doğrudan etkiyle tansiyonu yükselttiği gibi, damar sertliğini de hızlandırır ve akciğer kanserinin bilinen en önemli nedenidir.

Tuz Tüketiminin Azaltılması :

  • Tuzu kesmeniz veya azaltmanız, potansiyel tuz içeren gıdalardan (turşu soda, hazır çorbalar, cipsler, füme etler, ketçap…vb.) uzak durmanız gerekmektedir.
  • Günde maksimum 2 gr. Tuz alımı idealdir.

Egzersiz ve Yürüyüş:

  • Hipertansiyon kontrol altına alındıktan sonra aktif olmaktan kaçınılmamalı ve düzenli olarak yürüyüş yapılmalıdır.
  • Düzenli yürüyüş yapmak hem kilo vermenize yardımcı olur, hem de kalp-damar sisteminizin güçlenmesine ve kalbi besleyen yedek damarların açılmasına yardımcı olur.

Stresle Başa Çıkma:

  • Ev ve işinizde stres yapan değiştirilebilir nedenleri değiştiriniz.
  • Stres azaltıcı çeşitli teknikler (yoga, meditasyon …vb.) faydalı olabilir.