Sağlık Rehberi

Skolyoz (Omurga Eğriliği) Nedir? Belirtileri ve Tedavileri Nelerdir?

Skolyoz (Omurga Eğriliği) Nedir?

Skolyoz, omurganın çoğunlukla göğüs (thoracic) ve/veya bel (lumbar) bölgelerinde görülebilen, yana doğru olan eğriliğidir. Tek başına olabileceği gibi, kifoz (kamburluk; arkadan öne doğru anormal bir eğrilik) ile beraber de görülebilir (Kifoskolyoz). Normal omurgada yukarıdan aşağıya düz bir şekilde uzanan omurlar (omurgayı oluşturan kemikler) skolyozlu omurgada sağa doğru, sola doğru ve/veya kendi eksenleri etrafında dönerler.

Hastalık kız çocuklarında çok daha sık görülür. Özellikle 30 dereceyi geçen Skolyozlar genç kızlarda erkeklere oranla on kat fazla görülmektedir. Kesin sayı tam olarak bilinmemekle birlikte Türkiye’de yaklaşık 2,5 milyon Skolyoz hastası olduğu düşünülmektedir.

Skolyoz omurganın sırt veya bel bölgelerinin yana doğru eğilmesidir. Bazen normalde var olan sırttaki kamburluk veya beldeki çukurluğunda artması ile beraber olur. Skolyoz oluşumunun nedeni; çok farklı sebeplere bağlı olabilir. Doğumsal, serebral palsi çocuklar, idiopatik (sebebi belli olmayan) enfeksiyona bağlı veya tümöre bağlı olabilir. Ailesel yatkınlık idiopatik olan tümünde mevcuttur.

Skolyoz neden oluşur?

Skolyoz birçok farklı nedene bağlı olarak ortaya çıkabilmektedir. Ancak bizim günlük yaşamımızda sıklıkla karşılaştığımız skolyozlar, daha çok 10’lu yaşlarda ortaya çıkan ve nedeni henüz tam olarak bilinmeyen (idiyopatik) skolyozlar ile anne karnındaki etmenler nedeniyle ortaya çıkan ve doğuştan itibaren bulgu veren doğumsal (konjenital) skolyozlardır. Konjenital skolyozda başlıca etkenlerin gebelik sırasında geçirilen enfeksiyonlar, şeker hastalığı ve bazı vitamin eksikliklerinin olduğu düşünülmektedir.

 

Başlıca Skolyoz Tipleri

  • Doğuştan (konjenital): Genellikle omurgadaki bir gelişim kusuruna veya birbirine kaynamış kaburgalara bağlı olarak oluşur.
  • Polio (çocuk felci): Beyin felci veya kas distrofisi (erimesi) gibi durumlara bağlı olarak kasların felci sonucu oluşabilir.
  • Nedeni bilinmeyen (İdiyopatik): Daha önce düzgün olan bir omurgada, bilinmeyen bir nedenle ortaya çıkabilir.

 

Skolyoz Belirtileri

  • Omurganın yana doğru eğriliği
  • Omurganın yan ve öne doğru eğriliği
  • Bir omuzun (sağ-sol) öne ilerlemesi
  • Omuz ve kalçaların simetrik durmaması
  • Birinci eğriliği karşılayıcı ikinci bir eğri varlığı
  • Sırt ve/veya bel ağrısı
  • Nefes darlığı, yorgunluk

 

Skolyoz Tanısı

Skolyoz’un erken tespit edilmesi ve skolyoz takibi yapılacak bir fizik tedavi ve rehabilitasyon kliniği veya hastaneye yönlendirilmesi şarttır. Birçok skolyoz ilerlemeden tespit edilirse cerrahi girişim yapılmadan tedavi edilebilir. Onun için okul taramaları çok önemlidir. Tedavi olarak yapılan egzersizler tek tedavi seçeneği olarak kabul edilmemelidir. Yani hastalar için yalnızca egzersiz programı oluşturmak yeterli değildir. Çünkü hastalardaki eğikliğin derecesine göre breysleme (ortez) yapılmalıdır veya gerekiyorsa cerrahiye yönlendirilmelidir. İyi yapılan breysleme, hasta ve hasta ailesi ile işbirliği sağlanabilirse yüzde 70 oranında düzelme sağlayabilir.
Hem muayene bulguları hem de radyolojik incelemelere (Röntgen, Manyetik Rezonans Görüntüleme, Bilgisayarlı Tomografi, vb.) göre tanı konulur. Fizik muayene sırasında, hasta öne doğru eğildiğinde eğrilik ayakta durur pozisyondan daha belirgin gözükür. Farklı pozisyonlarda omurga röntgenleri (Ön-arka, yan, yanlara eğilerek vb.) ve skolyozometre (omurganın eğrilik miktarını ölçen bir alet) ölçümleri, skolyozun miktarını belirlemede kullanılan en önemli tanı yöntemleridir.

Skolyoz tedavisi

Tedaviye karar vermede etkili; eğriliğin miktarı (derece), skolyozun tipi ve kemik büyümesinin hangi aşamada olduğu gibi birçok faktör vardır. Tedaviye erken başlama sonuçları olumlu yönde etkilediği için tanının erken konulması skolyoz hastalarının tedavilerinin başarılı olmasında oldukça önemlidir.
Skolyoz tanısı tüm omurgayı gösteren röntgen grafiği ile konur beraberinde başka bir sorun olup olmadığını araştırmak içi MR gereklidir. Tedavisinde her hasta için farklı olabilir fakat temel olarak skolyozun ilerleme hızına, eğriliğin derecesine ek patolojilerin varlığına göre değişebilir.

CERRAHİ OLMAYAN TEDAVİ

Eğriliği 20 derecenin (40°) üzerinde olan hastalar için cerrahi tedavi, en uygun tedavi yöntemidir. Cerrahi tedavide sırt ve/veya bele yerleştirilen vida ve çubuklar yardımıyla omurgada düzletme yapılmaktadır. Günümüzde cerrahi tekniklerdeki gelişmeler ve cerrahi sırasında uygulanan omurilik fonksiyonlarının görüntülenmesi (nöromonitorizasyon) gibi yardımcı yöntemler, cerrahi sırasında hastada meydana gelebilecek sorunları azaltmakta oldukça faydalı olup cerrahinin başarısını artırmaktadır. Modern omurga cerrahisi merkezlerinde bulunan bu altyapılara sahip olan kliniğimizde skolyoz ameliyatları başarıyla yapılabilmektedir.

Korse Tedavisi: 25 derecenin ütünde olduğu ve büyümenin devam ettiği çocuklarda yapılır. Korsenin etkisi 40 derecenin üzerindeki eğriliklerde ve büyümesini tamamlayanlarda etkin değildir.

CERRAHİ TEDAVİ

Büyümenin devam ettiği ve eğriliğin 40 derecenin (> 40°) üzerinde olduğu hastalarda cerrahi tedavi, en uygun tedavi yöntemidir. Bu eğriliklerde komplikasyonları önlemek ve kozmetik sonuçlar açısından cerrahi tedavi yapılmaktadır.
Konjenitel skolyoz tedavisi daha küçük yaşlarda ve derecelerde yapılabilmektedir. Cerrahi tedavi de sırt ve/veya bele yerleştirilen vida ve çubuklar yardımıyla omurgada düzletme yapılmaktadır. Günümüzde cerrahi tekniklerdeki gelişmeler ve cerrahi sırasında uygulanan omurilik fonksiyonlarının görüntülenmesi (nöromonitorizasyon) gibi yardımcı yöntemler, cerrahi sırasında hastada meydana gelebilecek sorunları azaltmakta oldukça faydalı olup cerrahinin başarısını artırmaktadır. Modern omurga cerrahisi merkezlerinde bulunan bu altyapılara sahip olan kliniğimizde skolyoz ameliyatları başarıyla yapılabilmektedir.