Psikoloji, insanın duygu, düşünce ve davranışlarını ve bunların yaşamla ilişkisini inceleyen bilim alanıdır. Hastanelerde psikoloji bölümü, farklı yaşam dönemlerinde ortaya çıkabilen duygusal, davranışsal ve kişilerarası güçlüklerin değerlendirilmesi ile uygun görülen psikolojik destek süreçlerinin planlanmasıyla ilgilenir. Değerlendirme, kişinin öyküsü, yaşadığı güçlükler ve günlük yaşamına yansımaları birlikte ele alınarak yürütülür.
Psikolojik değerlendirme süreci, kişinin yaşadığı güçlüklerin, belirtilerin, yaşam öyküsünün ve ihtiyaçlarının görüşme temelinde ele alınmasıyla işler. Sürecin her bireyde aynı biçimde ilerlemesi beklenmez; görüşmelerde elde edilen bilgiler ve gerekli görülen değerlendirmeler doğrultusunda izlenecek yaklaşım belirlenir.
|
Değerlendirme aşaması |
Ne değerlendirilir? |
Amaç |
|---|---|---|
|
Başvuru nedeni |
Kişinin yaşadığı temel güçlükler |
Değerlendirmenin kapsamını belirlemek |
|
Klinik görüşme |
Duygular, düşünceler, davranışlar ve yaşam öyküsü |
Güçlüğün kişisel ve yaşam koşulları içindeki yerini anlamak |
|
Günlük işlevsellik |
İş, eğitim, sosyal yaşam ve ilişkiler |
Yaşanan güçlüğün günlük yaşama yansımasını değerlendirmek |
|
Psikolojik testler |
Gerekli görülen standart testler |
Klinik değerlendirmeye ek bilgi sağlamak |
|
Genel değerlendirme |
Görüşme ve elde edilen diğer bilgiler |
Uygun destek veya takip yaklaşımını belirlemek |
Psikolojik Görüşme ve Klinik Değerlendirme
İlk psikolog görüşmesi, kişinin başvuru nedenini kendi ifadeleriyle aktarmasına ve yaşadığı güçlüklerin kapsamının anlaşılmasına olanak sağlar. Yaşam öyküsü, yakınmaların ne zamandır sürdüğü, günlük işlevsellik, ilişkiler ve daha önce alınan destekler uygun olduğu ölçüde değerlendirmeye dahil edilebilir. Değerlendirme, tek bir belirtiye dayanmaz ve yalnızca soru-cevap işlemi olarak ele alınmaz.
Psikolojik Testler ve MMPI
Bazı durumlarda MMPI testi, kişilik özellikleri ve psikolojik işleyiş hakkında yapılandırılmış bilgi elde etmeye yardımcı olabilecek araçlardan biri olarak kullanılabilir. Test sonuçları, görüşme bulguları ve kişinin genel öyküsüyle birlikte değerlendirilir; tek başına kesin tanı aracı olarak kabul edilmez. Test seçimi, kişinin ihtiyaçları ve değerlendirme amacı dikkate alınarak yapılır.
Psikoloji bölümünde, kişinin yaşadığı belirtiler ve işlevsellik üzerindeki etkileri dikkate alınarak farklı psikolojik ve davranışsal durumlar değerlendirilir. Amaç, yalnızca bir belirtiyi adlandırmak değil, kişinin yaşadığı güçlüğü bağlamı içinde anlamaktır.
|
Yaşanan durum |
Değerlendirmede ele alınabilecek konular |
|---|---|
|
Duygudurum değişiklikleri |
Çökkünlük, ilgi kaybı, enerji ve günlük işlevlerde değişiklikler |
|
Yoğun kaygı |
Kaygının ortaya çıktığı durumlar, eşlik eden düşünce ve bedensel belirtiler |
|
Tekrarlayan korku dönemleri |
Korkunun ortaya çıkışı, sıklığı ve kaçınma davranışları |
|
Tekrarlayan düşünce ve davranışlar |
İstenmeyen düşünceler, dürtüler ve bunlara eşlik eden davranışlar |
|
Yeme davranışındaki değişiklikler |
Beslenme düzeni, beden algısı ve yeme ile ilişkili düşünceler |
|
İlişki ve uyum güçlükleri |
İletişim, çatışma, ayrılık, kayıp ve yaşam değişikliklerine uyum |
Depresif Belirtiler ve Duygudurum Sorunları
Depresyon değerlendirmesinde çökkün duygu durum, ilgi ve istekte azalma, enerji değişiklikleri, uyku veya iştah düzenindeki farklılıklar gibi belirtiler ele alınabilir. Bu belirtilerin farklı nedenlerle ortaya çıkabileceği unutulmadan kişinin yaşam koşulları, süresi ve günlük işlevselliği birlikte incelenir.
Anksiyete, Panik Bozukluk ve Özgül Fobiler
Anksiyete, yoğun kaygı, huzursuzluk, tetikte olma veya bedensel belirtilerle kendini gösterebilir ve değerlendirmede bu belirtilerin hangi durumlarda ortaya çıktığı incelenir. Panik bozukluk açısından tekrarlayan yoğun korku dönemleri, bu dönemlere eşlik eden belirtiler ve kaçınma davranışları ele alınabilir. Belirli nesne veya durumlara yönelik yoğun korku söz konusu olduğunda özgül fobi kapsamında değerlendirme yapılabilir.
Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB)
Obsesif kompulsif bozukluk, kişinin istemeden ortaya çıkan yineleyici düşünceler veya dürtüler ile bunlara karşı geliştirdiği tekrarlayıcı davranışlar yaşamasıyla ilişkili olabilir. OKB değerlendirmesinde belirtilerin sıklığı, kişinin günlük yaşamına etkisi ve bunları yönetmek için geliştirdiği davranışlar dikkate alınır.
Yeme Bozuklukları
Yeme bozuklukları değerlendirilirken yeme davranışındaki değişiklikler, beden algısı, kilo ve beslenmeyle ilgili düşünceler ile eşlik edebilen duygusal süreçler birlikte ele alınabilir. Değerlendirme gerektiğinde farklı sağlık alanlarıyla iş birliğini de içerebilir.
İlişki ve Uyum Sorunları
İlişki problemleri, iletişim güçlükleri, çatışmalar, ayrılık süreçleri veya yaşam olaylarına uyum sağlama konusunda yaşanan zorlanmalarla ilişkili olabilir. Görüşmelerde kişinin ilişkisel örüntüleri, beklentileri, duyguları ve mevcut yaşam koşulları değerlendirilir.
Psikoterapi Yaklaşımları
Psikoterapi, kişinin yaşadığı psikolojik güçlükleri anlamasına ve ele almasına yönelik, belirli bir kuramsal çerçeve içinde yürütülen görüşme temelli bir süreçtir. Yaklaşım seçimi kişinin ihtiyaçları, değerlendirme bulguları ve terapötik hedefler doğrultusunda ele alınır.
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
Bilişsel davranışçı terapi, düşünceler, duygular ve davranışlar arasındaki ilişkileri inceleyen yapılandırılmış bir terapi yaklaşımıdır. Süreçte kişinin yaşadığı güçlüklerle bağlantılı düşünce ve davranış örüntüleri ele alınabilir. BDT uygulanırken amaçlar, görüşmelerin içeriği ve kullanılan teknikler kişinin durumuna göre değişebilir.
Şema Terapi
Şema terapi, kişinin yaşam deneyimleriyle ilişkili süreklilik gösteren düşünce, duygu ve davranış örüntülerini anlamaya odaklanan bir psikoterapi yaklaşımıdır. Çocukluk ve sonraki yaşam deneyimlerinin bugünkü ilişki ve baş etme biçimleriyle bağlantıları, uygun görülen durumlarda terapi sürecinde ele alınabilir. Uygulama biçimi kişisel ihtiyaçlara göre farklılaşabilir.
Psikolojik destek, kişinin yaşadığı güçlükleri anlamlandırmasına ve mevcut baş etme kaynaklarını değerlendirmesine yardımcı olabilecek görüşme sürecidir. Sürenin ve içeriğin kişiden kişiye değişebileceği, takip planının değerlendirme bulguları ve ihtiyaçlara göre yeniden ele alınabileceği unutulmamalıdır. Psikolojik danışmanlık da kişinin belirli yaşam sorunları veya uyum süreçleri üzerinde çalışmasına yönelik bir destek biçimi olarak planlanabilir.
Terapi sürecinde bireysel terapi, kişinin kendi ihtiyaçları ve hedefleri doğrultusunda bire bir görüşmeler şeklinde yürütülebilir. Görüşme sıklığı ve takip aralıkları kişiye göre belirlenebilir. Psikolog, değerlendirme ve görüşme sürecinde mesleki yetkinlik sınırları içinde çalışır; gerektiğinde başka sağlık profesyonelleriyle iş birliği yapılabilir.
Ruhsal belirtiler farklı psikolojik, sosyal veya tıbbi nedenlerle ilişkili olabileceğinden değerlendirme, kişinin yaşadığı belirtiler, görüşme bulguları ve gerekli görülen diğer bilgiler birlikte ele alınarak yürütülür. Bu yaklaşım, psikolojik belirtilerin yalnızca tek bir nedene bağlanmasını önlemeye yardımcı olur.
Çorlu’da psikolojik destek veya ruh sağlığı değerlendirmesi arayan kişiler, ihtiyaçlarına uygun hizmeti belirlemek için Çorlu psikolog seçeneklerini araştırabilir. Çorlu psikoloji hizmetleri kapsamında sunulan değerlendirme ve destek süreçlerinin içeriği ise kişinin yaşadığı belirtilere, ihtiyaçlarına ve uzman değerlendirmesine göre değişebilir. Bu nedenle görüşme sürecinin kapsamı, uygulanabilecek değerlendirme yöntemleri ve gerektiğinde oluşturulacak takip planı kişiye özel olarak belirlenir.
Sık Sorulan Sorular
Psikolojik değerlendirme ne kadar sürer?
Süre, başvuru nedeni, değerlendirme kapsamı ve kişinin ihtiyaçlarına göre değişebilir. İlk görüşmede kapsam belirlenebilir.
Psikoterapi yöntemi nasıl belirlenir?
Yaklaşım, kişinin yaşadığı güçlükler, hedefleri ve değerlendirme bulguları dikkate alınarak mesleki değerlendirme sonucunda belirlenebilir.
Psikolojik testler tanı koyar mı?
Hayır. Psikolojik testler değerlendirmeye yardımcı olabilir ancak tek başına kesin tanı koydurmaz; görüşme ve diğer klinik bilgilerle birlikte ele alınır.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Teşhis ya da tedavi önerisi niteliği taşımaz